Toon 0 resultaten

Anne-Wil Lucas, Tweede Kamerlid

Anne-Wil Lucas pleitte als tiener thuis al voor het onderwijs en maakt zich tegenwoordig als Tweede Kamerlid hard voor een Leven Lang Leren. Nu de flexibilisering van de arbeidsmarkt doorzet, moeten politiek, werkgevers, werknemers en zzp’ers zorgen dat ze er klaar voor zijn, vindt ze. Een gesprek met de VVD-politica over het nut van e-portfolio’s, de kracht van deeltijdonderwijs en de ideale onderwijswereld.

U was de eerste in uw familie die VWO ging doen. Werd dat toegejuicht?

“Niet direct. Ik kom uit een echt arbeidersgezin. Mijn ouders hadden zoiets van: ‘Kun je niet gewoon de HAVO doen en daarna een goede beroepsopleiding volgen?’ Maar ik wilde graag naar het VWO, ik had er tenslotte de cijfers voor. En ik had het gevoel dat je het er ook moet uithalen als het erin zit. Ik heb tussen het vierde en vijfde jaar een jaar highschool in Canada gedaan. Ook dat vonden mijn ouders niet het meest briljante idee maar als ik het geld ervoor zelf verdiende, mocht ik gaan. En dat heb ik gedaan. Ook daarna heb ik altijd hard gewerkt om mijn studie snel af te ronden en mijn ouders financieel niet te lang te belasten.”

U ging na het VWO Planologie studeren en kreeg vervolgens een baan bij Natuurmonumenten. Was het een bewuste keuze om later als Tweede Kamerlid juist niet voor duurzaamheid te gaan, maar voor de portefeuille Hoger Onderwijs en Wetenschap?

“Ik werd ervoor gevraagd en moest wel even schakelen. Maar ik vond het ook mooi, omdat ik juist niet de usual suspect was voor die portefeuille. Wat me van het begin af aan dreef, is de wens dat (jonge) mensen zich beter voorbereiden op de arbeidsmarkt. Een studie is er natuurlijk om je te ontplooien, maar het is vooral een eerste stap naar de rest van je leven. Een tijd waarin je je voorbereidt op een werkzaam leven en de bagage meekrijgt om dat ook succesvol te doen.”

Vindt u dat studenten nog te vaak een studie kiezen puur op basis van wat ze leuk vinden?

“We wéten dat dat zo is. Daar is op zich ook niks mis mee want als je iets gaat studeren wat je niet leuk vindt, is de kans ook minder groot dat het een succes wordt. Maar een iets zakelijkere keuze zou geen kwaad kunnen. Kijk in elk geval naar het arbeidsperspectief van een opleiding.”

Leven Lang Leren gaat uit van het principe dat je niet uitgeleerd bent als je een diploma op zak hebt. Waarom is het zo belangrijk dat mensen hun kennis en vaardigheden bijhouden en vernieuwen?

“De kans dat je nog je hele leven bij één baas werkt, wordt steeds kleiner. Dus we moeten van baanzekerheid naar werkzekerheid. Daarom moet je zorgen dat je cv altijd up-to-date is, zodat je snel door kunt naar een andere baan of opdracht.”

Nederlanders blijken minder vaak dan inwoners van ons omringende landen te kiezen voor bij- en nascholing. Waarom is dat een probleem?

“We moeten tegenwoordig concurreren op een internationale markt en bij- en nascholing is een belangrijke indicatiefactor voor je concurrentievermogen. Ook om innovatie en kennisdeling te stimuleren, is het belangrijk dat mensen hun vaardigheden bijhouden en af en toe van baan wisselen, zodat ze hun kennis weer ergens anders kunnen doorgeven.”

Die nascholing blijft met name achter in het bekostigd onderwijs, terwijl de deelname aan private opleidingen al tien jaar stijgt. Hoe komt dat?

“Het aanbod dat we hebben bekostigd, sluit onvoldoende aan op de wensen van werkenden. Het is vaak lastig te combineren met een baan of gezin, dus zie je dat die mensen uitwijken naar private aanbieders die wel maatwerk leveren. Die aanbieders komen snel en flexibel met nieuwe opleidingen, vaak ook als modules aangeboden in combinatie met leerwerktrajecten. Ik vind dat private aanbieders hun opleidingen onder dezelfde voorwaarden moeten kunnen aanbieden als het bekostigd onderwijs. Het is naar de belastingbetaler lastig uit te leggen waarom we niet meebetalen aan het kwalitatief net zo goede aanbod dat aansluit op de vraag, terwijl we wél geld stoppen in bekostigd onderwijs waarvan we weten dat het niet aansluit.”

Dat moet veranderen dankzij ‘het voucher’. Hoe werkt dit precies?

“Mensen die een studie willen doen, kunnen een voucher – een leerrecht – krijgen om in te zetten bij de opleiding van hun keuze. Of dat nu in het bekostigd onderwijs is of bij een private aanbieder. Op die manier gaan we niet meer het aanbod bekostigen, maar de vraag. Het is nu nog een experiment binnen de sectoren techniek, ICT en zorg en welzijn om te kijken of het leidt tot een toename van het aantal mensen dat een opleiding gaat volgen. Het idee is dat we uiteindelijk het deeltijdonderwijs aan de markt overlaten en niet langer het aanbod maar de student gaan financieren.”

Waarom is het zo belangrijk dat dit snel wordt ingevoerd?

“We hebben niet de luxe om te wachten, omdat we zien dat het kunnen bijhouden van je vaardigheden op de arbeidsmarkt van morgen een vereiste is. De technologische vooruitgang gaat snel. Er komen banen bij, maar er verdwijnen ook banen. Mensen zullen snel omgeschoold moeten kunnen worden om te zorgen dat ze werk hebben. Dan moet je wel een aanbod hebben wat daarop aansluit en snel kan wisselen.”

Kunt u een voorbeeld geven?

“Neem de 3D-printer, die op tal van vakgebieden invloed kan gaan hebben. Mensen die als operatieassistent werken, moeten leren om hiermee om te gaan. Want ze hebben dat in hun opleiding niet geleerd, maar die printer staat al wel in de operatiekamer. Die mensen moet je snel passende nascholing kunnen bieden. Daarom moeten we de focus in het onderwijs gaan verleggen, want die is nu nog te veel gericht op het behalen van het normale diploma.”

Is die nieuwe focus er bij de private aanbieders al wel?

“Zeker. Je ziet dat zij veel nauwer in contact staan met het bedrijfsleven en veel meer ervaring hebben met het op maat maken van opleidingen. We hebben die private aanbieders dus nodig om mensen van de juiste opleiding te voorzien, want zij hebben al laten zien dat ze snel kunnen inspelen op de veranderende vraag op de arbeidsmarkt.”

Verwacht u dat deeltijdonderwijs nog belangrijker gaat worden in de toekomst?

“Ik denk dat veel meer mensen naast hun werk af en toe een module zullen volgen. En misschien die modules gaan stapelen tot een compleet diploma. Dat kan nu nog niet maar als we een gelijk speelveld creëren voor bekostigd en privaat onderwijs kunnen we daar wel naartoe.”

Waar lopen werkenden nu tegenaan als zij zich willen laten omscholen?

“Iemand die een baan heeft in een sector waarin het minder gaat, zelf verantwoordelijkheid neemt en zich laat omscholen naar een sector waar wel behoefte is aan mensen, krijgt geen bijdrage uit een O&O-fonds (fonds dat financieel bijdraagt aan scholing van werknemers in die branche – red.). Die andere sector gaat ook nog niet betalen, want diegene heeft nog niet bijgedragen aan dat O&O-fonds. Dus er zijn wel potjes, maar die zijn dan weer niet beschikbaar voor die mensen. Maar er worden wel allerlei eisen aan die personen gesteld, zoals bijvoorbeeld drie maanden stage lopen. Ervaring op de werkvloer opdoen, ís ook belangrijk. Maar hoe ga je stage lopen als je een baan hebt en twee kinderen thuis die je moet voeden en naar school moet sturen?”

Hoe wilt u dat veranderen?

“Bijvoorbeeld door die mensen tegen gunstige tarieven geld te laten lenen bij de overheid, zodat ze die drie maanden in hun levensonderhoud kunnen voorzien. Als ze weer een baan hebben, kunnen ze tegen gunstige voorwaarden weer aflossen.”

De O&O-fondsen zijn nu vooral gericht op mensen met een vast contract. Hoe kunnen zzp’ers zich ontwikkelen?

“Zzp’ers en flexwerkers blijven achter in de statistieken van een Leven Lang Leren. Zij volgen het minst aantal uren bij- of nascholing, terwijl dat de groepen zijn die het het hardst nodig hebben. Zzp’ers moeten bijblijven, omdat ze van baan naar baan of van opdrachtgever naar opdrachtgever gaan. Daarom willen we kijken of zo’n studievoorschot ook zou werken voor die groep.”

Hoe ziet de ideale onderwijswereld eruit en wanneer zijn we daar?

“In de ideale wereld heeft iedereen een e-portfolio, check je regelmatig of kennis en vaardigheden nog up-to-date zijn en kijk je zeker om de vier jaar wat de ontwikkelingen zijn in je vakgebied. Ook is er één O&O-fonds waar iedereen naartoe kan voor een bijdrage aan scholing en is er een regionaal functionerende arbeidsmarkt waar bedrijven met elkaar samenwerken om te zorgen dat personeel snel kan worden uitgewisseld zodat niemand zonder werk zit. Daar moeten we over een jaar of tien wel zijn.”

Gaat u zelf de schoolbanken nog in?

“Ik zie genoeg interessante opleidingen voorbij komen, maar ik heb nu weinig ruimte voor bij- en nascholing. Gelukkig leer ik veel op de werkvloer. Maar ik sluit het volgen van een opleiding of module in de toekomst zeker niet uit. Ook ik zal moeten zorgen dat mijn kennis en knowhow up-to-date blijft.”

Wie is Anne-Wil Lucas?

Naam: Antoinette Wilhelmina Lucas-Smeerdijk (40)
Geboren in: Warnsveld
Opleiding: VWO, een jaar highschool in Canada en Planologie aan de Wageningen UR
Bekend van: sinds 2010 Tweede Kamerlid voor de VVD
Actueel: houdt zich in de Tweede Kamer bezig met de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt, het MBO en een Leven Lang Leren
Burgerlijke staat: getrouwd en moeder van twee zoons.

Anne Wil Lucas

Meer inspiratie?

Lees ook de verhalen van andere BN’ers, zoals van een succesvolle producer en dj, bekende weervrouw en oud-proftennisser. Of ontdek nu welke opleidingen en beroepen bij jou passen met de gratis LOI Beroepsinteressetest. Een van de nauwkeurigste beroepsinteressetests die op dit moment in Nederland op internet te vinden is.

Bekijk alle interviews Doe de beroepsinteressetest